Fundacja RT-ON - List otwarty do Prezesa Rady Ministrów Pana Donalda Tuska w sprawie finalizacji Planu Społeczno-Klimatycznego oraz przedstawienia planu wydatkowania przychodów z ETS2

13-03-2026

List otwarty do Prezesa Rady Ministrów Pana Donalda Tuska w sprawie finalizacji Planu Społeczno-Klimatycznego oraz przedstawienia planu wydatkowania przychodów z ETS2

Warszawa, 12 marca 2026 roku

List otwarty do Prezesa Rady Ministrów Pana Donalda Tuska w sprawie finalizacji Planu Społeczno‑Klimatycznego oraz przedstawienia planu wydatkowania przychodów z ETS2

Szanowny Panie Premierze,

zwracamy się do Pana w związku ze zbliżającym się wdrożeniem systemu ETS2 oraz opóźnieniami w pracach nad polskim Planem Społeczno‑Klimatycznym (PSK).

Apelujemy o pilne przyjęcie PSK oraz przedstawienie zasad wydatkowania przychodów z ETS2.

Pełne wejście w życie nowego unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji CO2 w sektorze budynków i transportu drogowego (tzw. ETS2) planowane jest za mniej niż dwa lata. Oznacza to wyższe koszty ogrzewania i transportu dla gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw wykorzystujących paliwa kopalne.

Jednocześnie wpływy z ETS2 będą stanowić znaczące przychody dla polskiego budżetu państwa.

Od bieżącego roku dla państw członkowskich UE dostępny jest Społeczny Fundusz Klimatyczny (SFK). Polska może otrzymać największą w UE pulę środków z SFK – nawet 48 miliardów złotych. Warunkiem ich uruchomienia jest przyjęcie i przekazanie do Komisji Europejskiej Planu Społeczno‑Klimatycznego, który przedstawi odpowiedź na problem ubóstwa energetycznego i transportowego, a także będzie chronić obywateli najbardziej narażonych na wzrost kosztów związanych z ETS2.

Jak wskazuje raport Instytutu Reform, w latach 2026–2032 łączna pula środków z ETS2 i SFK do wykorzystania przez polski rząd może przekroczyć 120 miliardów złotych. Te pieniądze powinny wrócić do obywateli w formie inwestycji w kompleksową modernizację budynków i zwiększenie dostępności transportu. Potrzebne jest także wsparcie finansowe dla najwrażliwszych na zmiany obywateli. Te wydatki przełożą się na poprawę jakości życia i uniezależnienie się od wzrostów cen importowanych paliw.

Potrzeba tych inwestycji jest pilna. Wyhamowanie programu „Czyste Powietrze” oraz utrzymujące się problemy z jakością powietrza pokazują, że skala wyzwań w Polsce jest ogromna. Modernizacja energetyczna budynków i wydatki na transport publiczny są inwestycją w niższe koszty życia, czyste powietrze, gospodarkę i bezpieczeństwo energetyczne.

Efektywne wykorzystanie wpływów z ETS2 wymaga przejrzystego planu wydatkowania wpływów z ETS2. Doświadczenia związane z zarządzaniem środkami z EU ETS – wskazane przez Najwyższą Izbę Kontroli – pokazują, że brak wyraźnego przypisania środków do konkretnych działań prowadzi do ich rozproszenia w budżecie. Dlatego rekomendujemy powrót do dyskusji o wdrożeniu Funduszu Transformacji Energetycznej, który byłby zasilany przychodami z EU ETS i ETS2.

Ponadto rząd musi zaplanować narzędzia wykorzystujące dodatkowe unijne pieniądze ze Społecznego Funduszu Klimatycznego (SFK) w ramach Planu Społeczno‑Klimatycznego. Od początku bieżącego roku moglibyśmy korzystać z SFK. Czas, który mógłby zostać przeznaczony na inwestycje osłaniające obywateli przed dodatkowymi opłatami związanymi z ETS2, ucieka.

Doceniamy dotychczasowy, włączający proces tworzenia Planu Społeczno‑Klimatycznego przy Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej w formacie grupy roboczej.

Jednocześnie od kilku miesięcy brakuje informacji o dalszych losach projektu PSK, a jego wersja po konsultacjach nadal nie została opublikowana.

W związku z powyższym apelujemy o:

Pilne zakończenie prac nad Planem Społeczno‑Klimatycznym i jego przyjęcie.
Przedstawienie jasnych zasad wydatkowania przychodów z ETS2 spoza puli SFK.
Zagwarantowanie, że pieniądze płynące do polskiego budżetu z SFK i ETS2 staną się impulsem modernizacyjnym dla polskiej gospodarki oraz będą przeznaczone na zmniejszenie ubóstwa energetycznego i transportowego.

Przejrzystość i przewidywalność w zarządzaniu środkami z ETS2 i SFK będzie istotna dla budowy społecznego zaufania do zachodzących zmian. Obywatele muszą mieć pewność, że ich pieniądze zostaną wydane rozsądnie.

Mądrze skonstruowany i wypracowany w ramach dialogu plan wydatków zwiększy też odporność kraju na kryzysy polityczne i szoki makroekonomiczne.

Jako przedstawiciele organizacji pozarządowych i środowisk eksperckich deklarujemy gotowość współpracy z rządem i administracją publiczną w wypracowaniu skutecznych i trwałych rozwiązań.

Otrzymuje:

Pan Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Do wiadomości:

Pan Andrzej Domański – Minister Finansów i Gospodarki

Pani Paulina Hennig‑Kloska – Minister Klimatu i Środowiska

Pani Katarzyna Pełczyńska‑Nałęcz – Minister Funduszy i Polityki Regionalnej

Podpisani:

Clean Cities Campaign Polska

ClientEarth

Fala Renowacji

Federacja Organizacji Socjalnych Województwa Warmińsko‑Mazurskiego (FOSa)

Fundacja Greenpeace Polska